35e546d3e56f95050c85debd3b57a4ea.jpg

The people's princess

1961-1997

 

Veel herinner ik me er niet meer van. Wel dat mijn moeder aan de televisie gekluisterd was. Ogen vol tranen. Zondagochtend, normaal gesproken heilig Villa Achterwerk moment, vol ongeloof staren naar beelden van een tunnel, een autowrak en ingevoegde foto’s van die engelachtig mooie prinses.

 

Aankomende nacht is het twintig jaar geleden dat prinses Diana, Lady Di, omkwam bij een auto-ongeluk in een tunnel bij de Pont de l'Alma in Parijs, samen met haar vriend Dodi Al-Fayed en hun chauffeur Henri Paul. De enige die het overleefde, was Al-Fayeds lijfwacht Trevor Rees-Jones. De omstandigheden van het ongeluk waren niet onomstreden. Er waren complottheorieën over betrokkenheid van de MI6, die voedingsbodem hadden in opvallende zaken zoals die verdwenen witte Fiat Uno en de niet-omgedane gordel. Officiële conclusie: de chauffeur had te veel alcohol gedronken en verloor de controle terwijl hij opdringerige paparazzi op motoren probeerde af te schudden. 

 

Nu zijn we twintig jaar verder. De toenmalige tienerjongens William en Harry zijn volwassen mannen. En hun moeders engelenstatus lijkt in die twee decennia alleen maar bevestigd.

 

Het nalatenschap van Diana

Diana was een uitzonderlijk geëngageerde prinses, en ze durfde positie in te nemen. Zo brak ze protocol door te weigeren bij haar huwelijksgeloften te zeggen dat ze prins Charles zou ‘gehoorzamen’. (Dertig jaar later volgde prinses Kate het voorbeeld van haar schoonmoeder.) Maar vooral heeft Diana maatschappelijk veel betekend. Ze voerde campagne tegen het gebruik van landmijnen en werd activist in het verminderen van het stigma rondom Aids.

 
 Prinses Diana in 1992 in gesprek met William Drake, patiënt in het London Lighthouse Aids Centre.  Foto: Dylan Martinez/Reuters

Prinses Diana in 1992 in gesprek met William Drake, patiënt in het London Lighthouse Aids Centre. 
Foto: Dylan Martinez/Reuters

 

Diana stond dichtbij de mensen. Dat maakte haar enorm geliefd bij het Britse volk. Tragisch genoeg gold het tegenovergestelde voor haar positie in het Britse Koningshuis: ze had een stroeve relatie met haar schoonfamilie. En haar huwelijk met prins Charles was zeer moeizaam. Het liep uiteindelijk op de klippen. 

 

In een interview met BBC in 1995, met het einde van de jarenlange scheidingsprocedure in zicht, vertelde ze over de depressies waarmee ze kampte, en over het vreemdgaan van prins Charles met Camilla Parker-Bowles. “Well, there were three of us in this marriage, so it was a bit crowded.” Het was een ongekend openhartig interview, waarbij de Britten een kijkje kregen in het daadwerkelijke reilen en zeilen van het koningshuis.

Maar vooral een kijkje in het hart van de prinses. 

 Prins Charles en Prinses Diana, januari 1988. Foto: Terence Donovan/Rex/Shutterstock

Prins Charles en Prinses Diana, januari 1988. Foto: Terence Donovan/Rex/Shutterstock

Nog geen twee jaar later was dat fatale ongeluk. 

 

Haar dood veroorzaakte een voor de Britten ongekende publieke rouw. De "people's princess" was overleden, verklaarde premier Tony Blair.

De prinses lag opgebaard in de Chapel Royal van het koninklijke St. James’s Palace in Londen. Op 6 september was de begrafenis. Er zouden miljoenen mensen naar Londen zijn gekomen en 2,5 miljard mensen volgden de plechtigheden op televisie.

 

Candle in the wind

Iedereen herinnert zich Elton John’s Candle in the Wind. En misschien ook wel de zee van bloemen en knuffels bij haar huis Kensington Palace, en de lange tocht in de paardenkoets. Over de kist was de koninklijke vlag gedrapeerd en hierop lagen grote bloemstukken met witte lelies, rozen en tulpen.

 

 foto: Thomas Coex/Getty

foto: Thomas Coex/Getty

In haar kist droeg Diana een zwarte jurk, ontworpen door Catherine Walker, en in haar handen hield ze een rozenkrans vast die ze eens van Moeder Teresa kreeg, die dezelfde week overleed. Naast Elton John waren er onder de gasten ook veel andere beroemdheden: George Michael, Nicole Kidman, Tom Cruise, Hillary Clinton en zelfs Nelson Mandela.

 

In eerste instantie zou Diana begraven worden in een familiegraf, maar uiteindelijk werd toch gekozen voor een privéplek. Ze werd begraven in Althorp, op een eiland in het midden van een meer op het landgoed van haar familie.

 

Stijging aantal vrouwelijke zelfdodingen

Het was duidelijk dat Diana de harten had gestolen van het Britse volk. Ze was een levendige en sprankelende persoonlijkheid. En opeens was ze er niet meer. 

 

Haar dood had blijkbaar zo'n grote impact, dat mensen het zelf niet meer zagen zitten. Dat bleek uit een onderzoek van de universiteit van Oxford. In de vier weken na Diana's begrafenis in september 1997, was het zelfdodingscijfer onder de bevolking 17 procent hoger dan in dezelfde periode in de vier jaar daarvoor. Vooral vrouwen van dezelfde leeftijd als de prinses hebben vermoedelijk zwaar geleden: onder 25-44 jarigen ging het aantal zelfmoorden met 45 procent omhoog.

 

Volgens de onderzoekers speelde een sterke identificatie van vrouwen met Diana daarbij wellicht een rol. 

 

Harry opens up

Het ontroerde bij de uitvaart van Diana op 6 september 1997: de kleine 12-jarige Harry die met zijn oudere broer William, vader Charles, opa Philip en oom Spencer achter de koets met daarin zijn overleden moeder aan liep. Waar het Britse volk die week de ‘stiff upper lip’ verloor, hield koningskind Harry zich dapper.

 
 Harry (tweede van rechts) met zijn broer, vader, opa en oom achter de begrafeniskoets. Foto: Getty

Harry (tweede van rechts) met zijn broer, vader, opa en oom achter de begrafeniskoets. Foto: Getty

Een paar maanden terug besloot de inmiddels 32-jarige prins Harry zich echter te openen over de verwerking van de dood van zijn moeder. In een interview met The Daily Telegraph vertelde hij dat hij twintig jaar lang zijn kop in het zand had gestoken. Naar de buitenwereld toe was hij de plichtbeseffende militair en feestvierende vrouwenversierder, maar intussen kropte hij al zijn emoties op.

 

Pas als dertiger durfde hij zijn masker af te doen en zijn verdriet te erkennen. Het zorgde voor 'een totale chaos' in zijn leven en hij besloot hij psychologische hulp te zoeken. Ook William liet weten dat hij de periode rond het overlijden van zijn moeder moeilijk vond, en dat hij haar al die jaren intens mist. 

 

#oktosay

Hun openbaring leidde bij veel Britten tot ontroering. Sindsdien voeren Harry, William en Kate campagne. Met Heads Together en #oktosay strijden ze tegen stigma's in de geestelijke gezondheidszorg en stimuleren ze hun landgenoten met om zich kwetsbaarder op te stellen over hun emoties.

 

William en Harry vertegenwoordigen een nieuwe open stijl van het Britse koningshuis. Het nalatenschap van Diana blijkt daarmee nog groter.

 

Diana Frances Spencer
(Sandringham Norfolk, 1 juli 1961 – Parijs, 31 augustus 1997)

 Diana in 1997 gefotografeerd door Mario Testino

Diana in 1997 gefotografeerd door Mario Testino