Cover.jpg

“We hebben de dood veel te ver weggestopt.”

Ellen Mookhoek, jagerverzamelaar

 

“Ik weet zeker dat het te maken heeft met hoe we verwijderd zijn geraakt van de herkomst van ons voedsel. Ook dat hebben we uit onze samenleving weggeduwd. Als we vlees eten, negeren we liever dat we daarvoor een kip of een koe hebben moeten doden. Absurd!”

 

Ik ben aan het wandelen langs de bosbaan met Ellen Mookhoek. Ellen is jager en wildpluk expert en werkt dagelijks met de principes van de natuur. Ook de ‘harde’, zoals we ze vaak beschouwen: het doden. Ik ben benieuwd hoe Ellen denkt over het leven en de dood. Gewoon op een dinsdagmiddag als we Stella uitlaten, haar jachthond.

 

“"We hebben de dood veel te ver weggestopt. Net zoals we verwijderd zijn geraakt van de herkomst van ons voedsel. Dat moet met elkaar te maken hebben. We laten het niet toe, maar de dood hoort er natuurlijk hartstikke bij. Decennialang hebben we alles geprofessionaliseerd en geïndustrialiseerd. Het vlees dat we eten, willen we vooral niet als levend dier hebben gekend. Laat staan gedood zien worden." 

 

"Als ik vertel over mijn vak als jager, zijn mensen meestal geïnteresseerd hoor. Maar soms hoor ik van die hoge dramatische stemmetjes ‘O, dat zou ik écht niet kunnen!’. En dan wel vlees eten.”

IMG_0486 - kopie.JPG

Intussen wordt er wat inheemse berenklauw geplukt – niet te verwarren met de gevaarlijke invasieve Aziatische. De zaadjes zijn heerlijk bij wild, of verwerkt in koekjes, begrijp ik van Ellen. Als je er eentje fijnwrijft tussen je vingers, ruik je een frisse geur, citrusachtig.

 

“Overigens bij alles dat we eten, hebben we levende wezens gedood. Zelfs voor sla. Overal waar aarde en planten zijn, daar leven diertjes. De natuur is een heel systeem van leven. Ook in een gecontroleerde kas. We denken graag dat we geen andere wezens kwaad doen, maar met elke oogst breken we in op dit systeem. Er gaan nu eenmaal wezens dood als wij moeten eten. Het hoort erbij, het is de natuur.”

"Het hoort erbij, het is de natuur."

 

“Hetzelfde hebben we laten gebeuren met onze eigen sterfelijkheid. De dood is op grote afstand gezet. Ik vind het gaaf dat jij met jouw Slow Food achtergrond dit vak in bent gestapt, en de dood dichterbij wilt laten komen, net zoals we de connectie met ons voedsel en onze hele natuur kunnen versterken. Onze oer.”

 

Zo had ik het nog niet bekeken, maar inderdaad. Het is een parallel die ik misschien wel aanvoelde, maar voor mezelf niet zo concreet kon maken. Ik vraag me af hoe ik de lessen vanuit het voedselsysteem zou kunnen toepassen op de wereld van de dood. 

 

Oer, dus. We wijken uit naar de oerkracht van bevallen en moeder worden, en dan slaat Ellen opeens een kreet van blijdschap: “STRAATCHAMPIGNONS!”.

IMG_0481.JPG

Terwijl ze wild begint te plukken, vertelt Ellen over waar je op moet letten. “De lamellen aan de onderkant moeten roze zijn, anders kan je ze verwarren met de dodelijk giftige groene knolamaniet.” Living on the edge. “Het zijn mijn lievelings. Ruik eens, ze hebben een heerlijke nootachtige geur. Je hoeft ze alleen in boter met een beetje zout te bakken.”

IMG_0476.JPG

 

We zien wel twintig witte bollen uit de grond komen. “Wauw het zijn er veel zeg! Bijzonder dat er zoveel staan. Waar te veel gelopen wordt, door mensen en dieren, gaat het mycelium vaak kapot.”

Ze ziet mijn glazige blik en legt uit dat het mycelium een stelsel van schimmeldraden onder de grond is, waar champignons de vruchten van zijn. Mycelia zijn gebaat bij rust, dan groeien ze. Vooral bij heftige verstoringen zoals grondwerkzaamheden gaat het netwerk stuk.

IMG_0479.JPG

Ik hoor mezelf kansloos zeggen dat het me herinnert aan de sci-fi Avatar en denk mezelf onsterfelijk te hebben gemaakt. Ze kent de film niet.

“Deze dichte champignons neem ik lekker mee voor Kaagman en Kortekaas. Vorige week heb ik een ree geschoten en Giel [Kaagman, de chef] wilde die wel graag hebben. Morgen ga ik er samen met een vriendin eten. Die is overigens vegetariër, maar ze eet wel vlees van dieren die ik geschoten heb.”

"Begraven is niks voor mij."

 

Ik vraag haar of ze wel eens nagedacht heeft over haar eigen dood. “Begraven is niks voor mij, ik wil liever gecremeerd worden.” En natuurbegraven dan, waarbij je opgaat in de natuur en het graf niet geruimd wordt? “Ik ben daar wel heel enthousiast over, met name omdat het een nieuwe manier is om natuur te beheren in ons land. Linksom of rechtsom moeten we dit toch financieren.”

 

“Maar laat mij maar gecremeerd worden en uitgestrooid. In de natuur.” 

IMG_0490.JPG
 

Lees ook: 


"Geen grauw gebeuren, liever cocktails en dansen."

Susan Gloudemans, extraverteling

Lees ook: 
"Een avondmeditatie zou wel bij me passen."

Daan Duijvestein, man van Susanne

 
 

Wil je in gesprek over jouw laatste wensen? Neem contact met me op.