milieubEwuste UITVAARt

Wikkelgoed+Basic+Set++339%2C28+euro.jpg
 

Natuurbegraven, een boom planten met de as of mogelijk ooit humuseren tot compost? Gewikkeld in een hennep wade, liggend op een mand van lokale wilgentenen? En een toost op je leven met biologische appelcider? Er zijn talloze mogelijkheden een uitvaart duurzaam te organiseren.  

Laat ik beginnen met zeggen: een uitvaart is per definitie niet heel duurzaam. Er reist een grote groep mensen vanuit een wijde omgeving af naar een plek, om afscheid te nemen van iemand wiens lichaam doorgaans een week intensief is gekoeld of behandeld, bevindend in een omhulsel waar meestal een boom voor is gekapt of -erger nog- waar veel schadelijke stoffen zoals formaldehyde in zitten, om iets te nuttigen dat doorgaans een behoorlijke ecologische en sociale footprint achterlaat en wat bovendien soms ook nog wordt verspild, en om iemand in het eerder genoemde omhulsel ter aarde te bestellen of te verbranden, waarna soms een monument wordt gecreëerd van miljoenen jaren oud gesteente dat is weggehakt uit China of India en nooit meer terug de aarde in zal gaan.

Maar laten we het verhaal iets optimistischer maken. Er is op ontzettend veel onderdelen van de uitvaart veel meer rekening te houden met de impact op het milieu. Hieronder som ik een paar van deze onderdelen op ter inspiratie om hier zelf eens over na te denken.

Natuurbegraven, resomeren of composteren?
Voorlopig kun je in ons land kiezen tussen ofwel begraven ofwel cremeren (tenzij je je lichaam hebt opgegeven voor donatie aan medisch wetenschappelijk onderzoek). Vanuit het buitenland zijn er nieuwe alternatieve opties in aankomst, namelijk het duurzamere resomeren en composteren (ofwel humusatie, lees er hier meer over), maar deze laten nog even op zich wachten.

Tussen crematieovens bestaan verschillen. Over het algemeen kun je stellen dat nieuwere crematoria nieuwere ovens hebben en dat deze duurzamer zijn. Een enkel crematorium heeft extra moeite gedaan voor verdere verduurzaming, bijvoorbeeld dat er energie wordt gewonnen uit het crematieproces waarmee het gebouw kan worden verwarmd. Enkele crematoria in het land zijn van gas af en overgestapt op elektrisch cremeren. Ook bij begraven zijn er verschillen. Op een reguliere begraafplaats is er doorgaans geen of weinig controle over wat er de grond in gaat. Zie de kopjes hierna over synthetische kleding en spaanplaat kisten.

Een nieuw fenomeen in dit kader is natuurbegraven. Hierbij word je met eeuwig durende grafrust begraven in een natuurgebied. Je gaat helemaal op in de natuur en daarom gelden strikte regels over de materialen van de kist en over de kleding van de overledene. Natuurbegraven is enorm in opkomst, omdat ook de beleving van het bezoeken van een graf totaal anders is: je wandelt door een bos of over de heide. Bovendien is natuurbegraven een financieringsvorm voor de onder druk staande natuur in ons land.

Kies organische kleding
Het is belangrijk om bewust te zijn van wát er begraven of gecremeerd gaat worden. Om te beginnen de eigen kleding. Je denkt er misschien niet snel over na, maar synthetisch textiel zoals polyester kleding en nylon kousen zijn bij zowel begraven als verbranden best schadelijk. Bij begraven is het zelfs zo dat panty’s het opgaan in de grond behoorlijk hinderen. Denk dus liever aan lichte organische kleding van linnen, katoen, hennep of zijde.

Een natuurlijke kist/mand/baar/wade
De families die ik begeleid mogen alles kiezen wat ze willen, maar ik heb wel één principe: geen spaanplaat kist. Het is de goedkoopste kist, maar deze zit vol formaldehyde en is dus behoorlijk schadelijk voor het milieu. Kies liever voor een echte houten kist, van bomen uit duurzaam beheerde bossen. Voor niet veel geld (ongeveer 300-350 euro) vind je een populierenhouten kist of bij een iets ruimer budget kun je kiezen voor een Nederlands houten kist in samenwerking met Staatsbosbeheer, bijvoorbeeld douglas of eiken.

Een houten kist betekent natuurlijk wel dat er een boom voor is omgekapt, en over het algemeen hebben we op onze planeet eerder een tekort dan een teveel aan bomen. Dus er bestaan ook nóg duurzamere mogelijkheden. Denk bijvoorbeeld aan een houten baar in plaats van een kist, het scheelt simpelweg planken. Het lichaam wordt in dit geval in een doek gewikkeld, bijvoorbeeld van hennep of linnen, en op de baar gelegd. Of denk aan een mand. Deze worden met de hand van riet of van lokaal geoogste wilgentenen gemaakt, en dit groeit natuurlijk gewoon weer terug.

En een andere bewuste kist is van een gedreven onderneemster uit Den Bosch: de ONORA kist is volledig gemaakt van organische vezels zoals mais en heeft daarmee een ontzettend groot milieuvoordeel ten opzichte van andere kisten. Je kunt de kist rechtstreeks bij haar bestellen.

Het lichaam
Om een overleden lichaam ongeveer een week in goede staat te houden, zijn er verschillende opties. De meest bekende is koelen. Dit gebeurt doorgaans op een koelplaat, die dagen lang op een motortje koelt tot onder nul, of in een volledig gekoelde omgeving van een mortuarium. Er bestaat ook een duurzamere wijze van koelen door middel van graszoden. Deze worden op de grond gelegd onder de overledene en moeten regelmatig worden besproeid met water, dit houdt de lucht koel.

Sinds eind 2017 bestaat er in ons land een nieuw ecologisch alternatief voor koelen, de Bio Sac, gebaseerd op de conserveertechniek van de oude Egyptenaren. Het zijn kleine zakjes die op de buik kunnen worden gelegd, met daarin korrels natuurlijk geïmpregneerde klei en actieve koolstof die vocht en geur adsorberen. Ik werk zelf erg vaak met de Bio Sac, ook omdat het lichaam op een prettige temperatuur blijft, wat uitnodigt om je geliefde aan te raken.

Bereikbaarheid per OV
De uitvaart is een samenkomst van vaak een grote groep mensen die vaak van ver moeten komen. Deze verkeersstromen zijn natuurlijk per definitie niet heel duurzaam, maar dit kun je enigszins vergroenen door een plek te kiezen die ook goed bereikbaar is per OV en niet alleen per auto.

Elektrische Tesla rouwauto, of een rouwfiets
Het is niet verplicht om in een rouwauto vervoerd te worden. Het mag ook met een eigen auto als dat past! Dus bijvoorbeeld een ruime Volvo, een eigen campertje, in de caravan… Als je toch voor een rouwauto gaat, kun je kiezen voor duurzamere varianten zoals op aardgas, hybride of zelfs helemaal elektrisch in de Tesla Rouwauto. Als je nog duurzamer wilt, dan bestaat er zelfs een rouwfiets.

Catering
Uiteraard vallen er ook ten aanzien van de catering duurzame keuzes te maken. Over het algemeen is de regel dat vlees en andere dierlijke producten een hoge CO2-uitstoot hebben. Een duurzame catering is voornamelijk plantaardig en gebaseerd op de beschikbaarheid van producten in het seizoen en zo veel mogelijk uit de regio. En voorkom voedselverspilling, neem de restjes gewoon mee naar huis.

Grafmonument
Miljoenen jaren oud gesteente weghakken uit China of India, om hiermee slechts enkele decennia een graf te sieren. Besef je wat de impact is van een natuurstenen monument op een graf. Er zijn genoeg alternatieven! Zo kun je een tuintje aanleggen op het graf, bijvoorbeeld met planten en bloemen die op hun mooist zijn rond de verjaardag. Of laat een kunstenaar een kunstwerk maken. Wil je toch graag een steen, overweeg dan een tweedehands grafsteen. Echt waar! Jaarlijks worden honderden graven geruimd en er blijven veel kostbare materialen over. Geef dit een nieuw leven, er zijn genoeg steenhouwers gespecialiseerd in het opknappen van oude stenen. Je vindt zo’n steenhouwer via Circlestone. Ander alternatief is bijvoorbeeld een biobased composiet. Doe hier meer inspiratie op voor een mooi grafmonument.

Heroverweeg ballonoplating
Een regelmatig voorkomend afscheidsritueel is het oplaten van ballonnen of het aansteken van wensballonnen. Latex ballonnen belanden ergens anders in de natuur en uiteindelijk in de maagjes van kleine dieren. Dit geldt ook voor wensballonnen, die bovendien een groot risico meebrengen van brand.

 

Lees ook:

 
Feelform_Sfeerfoto_04WEB.jpg

Wat te doen met de as?

Pleurop.png

ge·con·do·leerd

humusatie

Voortleven als compost

De Mythe - Schaal detail I.jpg

Ga voor een natuurlijke kist

IMG_2946.JPG

Opruimen voor je doodgaat

Susanne+2nd+choice-13.jpg

"Anekdotes tonen vaak iemands eigenaardigheid."