NATUURBEGRAVEN

één worden met de natuur 

natuurbegraven-nederland-achtergrond.jpg

Als je denkt aan een begraafplaats, wat zie je dan voor je? Een terrein met allerhande grafstenen, hutjemutje naast elkaar? Of zie je iets groens? Sinds enkele jaren kent ons land een alternatief: natuurbegraven. Een graf in een wijds natuurgebied, met flora en fauna en eeuwige rust. Lees hier meer over dit nieuwe uitvaartfenomeen.

“Ik houd enorm van de natuur. Wandelen door het bos, of speciaal ergens naar een nationaal park. Dan vergeet ik de tijd. En het gehaaste bestaan. Ik voel dan waar het leven over gaat.” Hij was ernstig ziek en ik ging langs om zijn laatste wensen te bespreken, om te horen waar zijn inspiratie lag, hoe we hem zouden moeten herinneren. Ik vroeg hem waar hij een grote liefde voor koesterde. Hij bleef maar vertellen over mooie natuurgebieden waar hij was geweest. Of hij de natuurbegraafplaats iets verderop dan ook kende? “Nee, vertel me meer!”

 
Natuurbegraafplaats Heidepol, midden op de Veluwe

Natuurbegraafplaats Heidepol, midden op de Veluwe

 

Het is nog relatief onbekend: natuurbegraven. Maar het alternatief voor regulier begraven maakt een snelle opmars bij natuurliefhebbend Nederland. Bij een natuurbegraafplaats liggen de graven in een natuurgebied: een bos of een heidegebied bijvoorbeeld. De plaats waar wordt begraven, wordt zo min mogelijk verstoord en zo natuurlijk mogelijk onderhouden. Natuurbegraafplaatsen kennen, in tegenstelling tot reguliere begraafplaatsen met uitsluitend tijdelijke grafrechten, eeuwige grafrust.

De achtergrond van natuurbegraven is de wens om het lichaam milieubewust en minst natuurverstorend aan de natuur terug te geven. Hierbij spelen niet alleen ecologische, spirituele of religieuze aspecten een rol, maar ook de beleving van het begraven als rituele handeling en die van de plek waar begraven wordt: de laatste rustplaats in de vrije natuur.

Scheppen van natuur

Een andere achtergrond is dat natuurgebied in ons dichtbevolkte Nederland onder druk staat, of eigenlijk met name de financiering ervan. Natuurbegraven biedt een financieel model voor het behoud van natuur, of soms zelfs voor het opnieuw scheppen van natuur om de leefomgeving en biodiversiteit te verbeteren.

 
Je kunt er verschillende kikker- en paddensoorten vinden, en zelfs salamanders voelen zich er thuis. Ook Canadese ganzen en wilde eenden laten zich geregeld horen op Schoorsveld, net als verschillende buizerdkoppels. Andere bijzondere vogel- en insectensoorten op Schoorsveld zijn onder meer de rietzanger, de zilverreiger, ijsvogels, libellen en waterjuffers.
— Natuurbegraafplaats Schoorsveld
 

Bijvoorbeeld het gebied waar nu natuurbegraafplaats Schoorsveld ligt in Heeze: vroeger was dit grotendeels heide waar de boeren hun vee lieten grazen. In het begin van de vorige eeuw werden grote delen van de heide ontgonnen en vervolgens ontstond een productiebos met naaldhout. Inmiddels is het bestemd als natuurbegraafplaats en met het aanplanten van een gemengd loofbos met grote open stukken met schraal grasland en heide, laat Schoorsveld het cultuurhistorisch landschap weer opbloeien. Allerlei struiken worden teruggebracht, zoals de hazelaar, de lijsterbes en de vlier. Door de natuur zorgvuldig te beheren, ontstaat letterlijk nieuw leven. “Planten en dieren huisvesten zich in een razend tempo in de vennen; je kunt er verschillende kikker- en paddensoorten vinden, en zelfs salamanders voelen zich er thuis. Ook Canadese ganzen en wilde eenden laten zich geregeld horen op Schoorsveld, net als verschillende buizerdkoppels. Andere bijzondere vogel- en insectensoorten op Schoorsveld zijn onder meer de rietzanger, de zilverreiger, ijsvogels, libellen en waterjuffers.”, aldus natuurbegraafplaats Schoorsveld.

De ijsvogel op Natuurbegraafplaats Schoorsveld

De ijsvogel op Natuurbegraafplaats Schoorsveld

 

Opgaan in het landschap

Waar graven op reguliere begraafplaats in rechte rijen langs verharde paden liggen, zijn de graven op natuurbegraafplaatsen onregelmatig verspreid over het gebied. Tussen de graven is meer ruimte, er zijn geen hekken of afrasteringen en ook geen grafstenen. Om op te gaan in een natuurlijk en biodivers landschap zijn graven op natuurbegraafplaatsen doorgaans sober uitgevoerd en niet zichtbaar gemarkeerd, families kunnen een graf met gps vinden. Sommige natuurbegraafplaatsen staan kleine markeringen toe met ornamenten, bloemen, zwerfkeien of kleine houten bordjes.

Ook de ceremoniegebouwen gaan in het landschap op. Ze zijn gemaakt van natuurlijke materialen en vaak in organische vormen. Ook het interieur communiceert doorgaans met de omgeving: naturel tinten, veel hout en wollen kussentjes. Vergeleken met de doorsnee oubollige aula’s van crematoria, is dit een werkelijke verademing.

Strikte materiaalregels

Laarzen aan

En dan de mensen. Bij de natuurbegraafplaatsen werken - hoe kan het ook anders - natuurliefhebbers. En wederom totaal anders dan bij de crematoria, lopen zij rond in buitenkleding, comfortabel en persoonlijk. Mét laarzen aan.

Die laarzen staan trouwens ook klaar voor alle gasten van een uitvaart, want die komen doorgaans wel van pas in ons land. Evenals paraplu’s.

De camouflagekleuren zijn symbolisch voor de neutrale presentie van de medewerkers. Rondom de ontvangst, de ceremonie, het begraven en de samenkomst na afloop voel je hun aanwezigheid, maar ze blijven gepast op de achtergrond. Dat is erg fijn bij een uitvaart, want daarmee staan de overledene, diens leven en de familie nog meer centraal.

 
Het team van natuurbegraafplaats Maashorst

Het team van natuurbegraafplaats Maashorst

 

Waar zijn natuurbegraafplaatsen?

Enthousiast geworden over natuurbegraven? Dan volgt nu helaas misschien een kleine teleurstelling. Er zijn namelijk slechts drie natuurbegraafplaatsen in Nederland, en bovendien bevinden ze zich allemaal in het zuidoosten:

Helaas dus (nog) geen natuurbegraafplaatsen in andere regio’s. Er zijn trajecten gaande om nog drie natuurbegraafplaatsen te starten bij Rotterdam (De Bonnenpolder), tussen Enschede en Hengelo (Landgoed Christinalust), boven Tilburg (Landgoed Huis ter Heide) en in Noord-Limburg (Jachtslot de Mookerheide).