Tuinen Struinen - 16-siergrassen-in-september.jpg

Wat te doen
met het graf?

Inspiratie en tips voor een grafmonument

 

Enfin, de keuze voor begraven is gemaakt. Maar wat dan vervolgens met het graf? Hartstikke makkelijk dat die steenhouwer met een grote etalage naast de begraafplaats gevestigd is, maar misschien is het niet verkeerd om eens verder kijken. 

 

Hoe graven eruit zien, kent vele tradities in vele regio's, gemeenschappen en periodes. Zo hebben we in ons land ooit hunebedden gekend, bouwden we in Noord-Afrika en Zuid-Amerika piramides en pronkten we in latere eeuwen onze status met grote mausolea en praalgraven. Met 'we' bedoel ik hier overigens wel mensen van zeker aanzien, want dit was natuurlijk niet voor iedereen weggelegd. 

Voor gewone stervelingen zoals jij en ik bestaan er begraafplaatsen. Lekker dicht op elkaar. Op een eigen stukje of in een algemeen graf. Algemene graven laten een beperkt monument toe, maar met een eigen stukje (particulier/familiegraf) mag je ongeveer doen wat je wilt. Mits het in de regels van de begraafplaats past (maximaal zo hoog, zo breed, zo lang, geen schadelijke dingen) en met respect naar de lokale gebruiken. En je moet van tevoren een vergunning van de begraafplaatsbeheerder hebben. 

In ons calvinistisch landje vinden we doorgaans dat het niet te gek moet worden. Een praalgraf wordt daarom niet snel meer gebouwd. Hoewel, op De Nieuwe Ooster in Amsterdam komen de graven van de Sinti en Roma erg in de buurt. Maar de doorsnee grafmonumenten zijn bescheidener. Populair zijn vooral de grote natuurstenen plakkaten met daarin gegraveerde namen, gecombineerd of afgewisseld met grafzerken met allerlei materialen: steen, glas, staal. Hier en daar is er een een persoonlijk kunstwerk gemaakt, van steen of gegoten met brons. En soms is een graf helemaal bedekt met groen, als een tuintje. 

Een graf kan met al deze keuzes een prachtige eigenheid uitstralen. Het is de kunst om iemands eigenheid door te vertalen in vorm en materiaal. Ik help je hieronder graag op weg. 

Noot. Er bestaat sinds enkele jaren een nieuw fenomeen: natuurbegraven. Het verschilt enorm van ons standaard idee van een begraafplaats, het zijn namelijk natuurgebieden van bos of heide waar begraven kan worden. Het idee is dat je opgaat in de natuur en hier verder niets achterlaat. Natuurbegraafplaatsen kennen daarom ook geen grafstenen of andere markeringen. Als je een graf bezoekt, maak je in feite een natuurwandeling en moet je het doen met coördinaten. 

Voor als je inspiratie wilt opdoen voor een eigen grafmonument op een normale begraafplaats, kunnen de ideeën en tips hieronder je wellicht op weg helpen. En anders misschien toch naar die gewiekste steenhouwer naast de begraafplaats (en vraag elders alsjeblieft wel een tweede offerte op).

 

MIJN TIPS EN INSPIRATIE

 Allereerst: laat je eens inspireren door Mexico... (foto: Playa del Carmen)

Allereerst: laat je eens inspireren door Mexico... (foto: Playa del Carmen)

 ... Zwitserland... (foto: Say Yes)

... Zwitserland... (foto: Say Yes)

 ... of Roemenië (foto: Miuu's Hobbies via Flickr)

... of Roemenië (foto: Miuu's Hobbies via Flickr)

TIP #1

Neem. Alle. Tijd. 

Het organiseren van de begrafenis zelf moet in korte tijd gebeuren, maar het bepalen van het grafmonument heeft alle tijd. Benut deze tijd dan ook om goed te kijken wat je wilt. Begin eens met rondlopen over een paar begraafplaatsen: wat spreekt je aan en wat niet? Shop online bij een paar steenhouwers en kunstenaars. Benut de enorme wereldwijde inspiratie van Pinterest. Weet dat alles kan, je hoeft niet in het geijkte te denken.

58ba86645565affc8ea88166fb3091d1.jpg
Construction Truck Rock Garden A Sandbox Alternative 4.JPG
599e746cbcf70deca9bd3cc26a352bb9.jpg
0da8ad3783b4d20c7b8d12dff2cbcb9d.jpg

TIP #2

"Dit had ze fantastisch gevonden."

Weet: de inspiratie ga je ergens vinden, je moet er alleen bij zien te komen. Stel jezelf een paar van de volgende vragen: 

  1. Waar hield hij/zij van? Als hij/zij buiten kwam, wat viel diegene dan altijd op? Waar werd op gelet, waar werd van genoten? Was zij bijvoorbeeld dol op vogeltjes of andere kleine diertjes? Misschien is een vogelbadje op het graf dan een mooi idee. Of hield hij zo ontzettend van zijn kleinkinderen? Misschien moeten de kleuters er dan kunnen spelen met autootjes of knikkers. Was zij geboeid door de kosmos en astrologie? Een zon, een maan, de melkweg met zwevende bollen. 
  2. Was hij/zij een liefhebber van planten en bloemen, van kunst, van robuuste materialen? Laat dit bepalend zijn voor het monument: bijvoorbeeld de planten centraal of juist de natuursteen, of laat een kunstwerk maken door die ene kunstenaar. 
  3. Als je voor beplanting kiest: wat staat in de bloei in de periode van zijn of haar verjaardag? Of wat staat er het allermooist bij in deze tijd? Kies voor mooie bodembedekkende planten zoals vrouwenmantel, siergrassen of lavendel, of bijvoorbeeld rododendrons, viooltjes, narcissen, sneeuwklokjes. Roodgeworden bladeren in de herfst, of juist groen in de winter. Wat rond de verjaardag op zijn mooist is, past het best. Let er bij planten wel op dat ze niet te hard moeten groeien, dat is niet zo fijn voor de naastgelegen graven. En denk ook aan de mate van zon/schaduw op het graf. 
  4. Wat was typisch hem/haar? Kleurrijk? Vrolijk? Robuust? Natuurlijk? Stoer? Eigenzinnige uitspraken? Poëtisch? Romantisch? Voer dit door in het idee. 
  5. Wat waren favoriete boeken, filosofen, dichters, films, liedjes, uitspraken? Kan er een uitspraak of wijsheid de nadruk krijgen in het grafmonument? Soms krijgt dit zelfs de hoofdrol.

15328bd2bf8249061274a1c515f36e04.jpg
grafkunst handen
 Uitsnedes in beton van  Monumentalista

Uitsnedes in beton van Monumentalista

 Grafkunst van cortenstaal door  Maarten Fleuren

Grafkunst van cortenstaal door Maarten Fleuren

 Voor een enkel graf niet te realiseren, maar hoe mooi!

Voor een enkel graf niet te realiseren, maar hoe mooi!

124f70f81fc144a651750df78e0c0b3d.jpg
 Uitgehakte letters in steen door Michiel Deylius

Uitgehakte letters in steen door Michiel Deylius

Elaine Mansfield Rituals.jpg
 
 

TIP #3

Let op: het moet een tijdje mee

Waar je je niet in moet vergissen, is dat het graf minimaal tien jaar mee gaat. Durf jezelf eerlijk de vraag te stellen hoe vaak je denkt het graf te gaan bezoeken. En bovendien te onderhouden. Je moet het realistisch maken. Onderhoudsgevoelige planten zijn geen goed idee als je geen groene vingers hebt. En als je jezelf niet met een doekje de groene aanslag ziet schoonmaken, dan is die ruwe natuursteen misschien ook wat minder geschikt. Tenzij je die overhand van de natuur mooi vindt. Overigens hebben we er in ons slimme landje anders uiteraard onderhoudsabonnementen voor: je kunt iemand inhuren om dit voor je te doen. Een grafstylist (echt waar).

 

 Rond 1900 was de graftrommel een traditie: een zinken trommel met daarin bijvoorbeeld foto's en een bloemenkrans. Sinds de jaren vijftig is het uit beeld geraakt. Foto: Dodenakkers.nl

Rond 1900 was de graftrommel een traditie: een zinken trommel met daarin bijvoorbeeld foto's en een bloemenkrans. Sinds de jaren vijftig is het uit beeld geraakt. Foto: Dodenakkers.nl

 Cortenstalen monument van  Memorosa

Cortenstalen monument van Memorosa

 Fragmentum van  Michiel Deylius

Fragmentum van Michiel Deylius

d5d3b1c38d4b1550d4efdccb3268b3e9.jpg
dahlia02.jpg
 Cortenstalen ringen van  Maarten Fleuren

Cortenstalen ringen van Maarten Fleuren

LaGa_2013_Prenzlau_Christiansen.jpg
Vrouwenmantel.jpg
 

 

SMEEKTIP #4

Denk om de planeet 

Miljoenen jaren oud gesteente ergens laten weghakken uit China, India of Italië, om slechts enkele decennia een graf te sieren. Ik probeer zo min mogelijk te oordelen over keuzes, maar in dit geval doe ik het toch: weet alsjeblieft wat je doet. Wat gemijnd is, kan nooit meer terug in de aarde. Wil je toch per se steen? Denk dan aan de volgende alternatieven:

  • Kies een tweedehands grafsteen. Jawel, het bestaat echt! Misschien is je eerste reactie 'yikes', maar bedenk dat er jaarlijks ontzettend veel graven worden geruimd en dat dit prachtige (natuur)steen uitstekend kan worden hergebruikt. Pas verscheen een mooi artikel hierover in Volkskrant: "De tweedehands grafsteen: een kans om de uitvaart duurzamer te maken." Het is even zoeken, maar er bestaan in het hele land steenhouwers die oude grafstenen innemen en een nieuw leven geven. 
  • Kies voor een composiet, dat bestaat uit steengruis. 
  • Denk aan een grote zwerfkei, deze kan later nog eens een ander leven krijgen. Bijvoorbeeld in iemands tuin.
  • Er bestaan ook biobased, recyclebare composieten. Deze zijn van natuurlijke materialen gemaakt en kunnen ook weer worden hergebruikt. 
  • Metalen zijn ook nog een goed alternatief, dit kan ooit weer worden omgesmolten. 

 

Mocht je twijfelen, neem dan gewoon nog meer tijd.

 

 Groene Grafmonumenten van Madelon Reverman

Groene Grafmonumenten van Madelon Reverman

Kruipend-zenegroen.jpg
klassischer-sandstein-grabstein-mit-taube-slavia.jpg
 Memory Stones van Axel Enthoven

Memory Stones van Axel Enthoven

 Groene Grafmonumenten van  Madelon Reverman

Groene Grafmonumenten van Madelon Reverman

Palmboompje.jpg
 
 

Lees ook:

 
830024732.jpg

Hoe doen ze het in Japan?

IMG_2946.JPG

Opruimen voor je doodgaat